Θέλει αρετήν και τόλμην η Ελευθερία

"Τα Πολιορκημένα Γιάννενα" στα τούρκικα

Από το Τουρκογιαννιώτικο Blog του Fasil Bulent Kocamemi: http://www.yanyafbk.blogspot.com/ μαθαίνω οτι κυκλοφόρησε στα Τούρκικα για πρώτη φορά, σε μετάφραση του ιδίου το βιβλίο της Guy Chantepleure "Τα πολιορκημένα Γιάννενα" (La ville assiégée). Για το βιβλίο έχει γράψει σχετικά το "Αρκουδπουρναρ" στο μπλογκ αυτό αρκετά, και ειδικά μετά την φετεινή επέτειο της απελευθερωσης της πόλης. Η Γκυ Σαντεπλέρ, σύζυγος του Γάλλου πρόξενου Dussap στα Γιάννενα εκείνη την εποχή, όπως διαπίστωσα ψάχνοντας στη Δημοτική Βιβλιοθήκη, είναι μάλλον άγνωστη στους Γιαννιώτες (ήμουν ο πρώτος που το ζητούσα από τους βιβλιοθηκονόμους της), εκτός φυσικά από τους επαγγελματίες Ιστορικούς. Κι όμως, αν και ξένη, αγάπησε τον τόπο, θαυμάζει την εξαίσια Ηπειρωτική φύση, που την συγκρίνει με τα ελβετικά βουνά, και με γυναικεία ευαισθησία προσεγγίζει το τρομερό γεγονός του πολέμου και των απωλειών εκατέρωθεν, απεχθάνεται το αίμα και τη βία, ακόμα και σε ένα πόλεμο, που έχει χαρακτήρα εθνικοαπελευθερωτικό για τους Ελληνες. Η ματιά της είναι κοφτερή και διακρίνει, κρίνει, επαινεί και καταδικάζει, όταν χρειάζεται. Φιλέλληνας χωρίς αμφιβολία, εμπνέεται από τη Αρχαία Ελληνική Ιστορία, αλλ' έχει την ευαισθησία να συμπονέσει και τον ανώνυμο στρατιώτη της αντίπαλης πλευράς, έτσι ώστε το βιβλίο να είναι ένα θαυμάσιο δείγμα αντικειμενικής, όσο γίνεται, Ιστορικής λογοτεχνικής γραφής. Για το λόγο αυτό, νομίζω, ο μεταφραστής επέλεξε να το μεταφράσει. Υπάρχει, βέβαια, και άλλος λόγος: Ο F. Bulent Kocamemi είναι απόγονος των πρωταγωνιστών της εποχής εκείνης. Μεγαλοθείος του ήταν ο Εσσάτ πασάς, μια ευγενική προσωπικότητα της Τουρκικής Ιστορίας, ήρωας του Α' Παγκοσμίου Πολέμου στην Καλλίπολη το 1915, φιλέλληνας, όσο και αν ξενίζει αυτό κάποιους υπερπατριώτες δικούς μας, υπήρξε συμμαθητής του Βασιλιά Κωνσταντίνου στη Στρατιωτική Σχολή του Βερολίνου, με τον οποίο διατηρούσε φιλικές σχέσεις. Η μοίρα το έφερε οι δυο αυτές μεγάλες προσωπικότητες να βρεθούν αρχηγοί σε αντίπαλα στρατόπεδα και να πολεμήσουν μέχρι το τέλος ο ένας τον άλλον. (Λίγο τους παλιούς Ιππότες θυμίζει αυτό). Η οικογένεια του Εσσάτ πασά, κατά τα λεγόμενα του αείμνηστου λογοτέχνη μας Σωτήρη Ζούμπου, όπως του τα μετέφερε ο ίδιος, όταν επισκέφτηκε ξανά την πόλη μας, το 1934, κατάγονταν από την Βυζαντινή Γιαννιώτικη οικογένεια των Γλυκήδων, τη Βασιλική Γλυκή, το ίδιο έχει πει και ο αδελφός του Βεχήπ πασάς (διοικητής πυροβολικού στο Μπιζάνι) στον παλιό δήμαρχο Βασίλειο Πυρσινέλλα. Πιστεύω οτι αναφέρονταν στο γνωστό επεισόδιο της αρπαγής 18 Γιαννιωτισσών την ημέρα των Χριστουγένννων από την παλιά Μητρόπολη του Αρχ. Μιχαήλ, εκεί που βρίσκεται σήμερα το Φετιχιέ Τζαμί, προκειμένου να τις παντρευτούν οι αξιωματικοί της φρουράς στα πρώτα χρόνια της κατάκτησης. Ετσι θρυλείται τουλάχιστον. Ήταν παιδιά του Μεχμέτ Εφέντη, δήμαρχου μέχρι το 1893 στα Γιάννενα. Η οικογένεια θεωρεί οτι κατάγεται από την Τασκένδη και ήρθε εδώ πρόγονός της μετά την κατάκτηση των Ιωαννίνων (1430). Ο Εσσάτ πασάς είχε 5 αδερφούς, τον Καζήμ, τον Μεχμέτ Αλή, τον Βεχήπ, τον Βεχήπ πασά και τον Νακιγιεντίν και 3 αδερφές, την Ναντιρέ, την Ικμπάλ και τη Σααντέτ. Θα μου πείτε από πού τα ξέρω ολ' αυτά; Μα, έστειλα e-mail στoν F. Bulent και τον ρώτησα σχετικά. (Το μόνο που δεν βρήκα είναι ποιός ήταν ο Υπολοχαγός Ρεούφ ή Ραούφ, για τον οποίο η Λουκία Ζαδέ γράφει οτι ήταν ανεψιός των στρατηγών και είχε φάει και στο σπίτι τους, στο βιβλίο της "Οταν ήμουν στον πόλεμο" και συμμετείχε στην αντιπροσωπεία παράδοσης της πόλης, αν ξέρει κάτι κάποιος, ας γράψει). Ο Σωτήρης Ζούμπος έλεγε για τον Εσσάτ ότι, όταν ήρθε στα Γιάννενα, συγκινημένος μπροστά στο παλιό πατρικό του σπίτι, έλεγε "Να το κρατήσετε" (Έτσι μου το μετέφερε ο αγαπητός δάσκαλος μου και φίλος, ο Γιώργος ο Μακρίδης, σε ανύποπτο χρόνο) . Δυστυχώς, όλα χάθηκαν, καημένε γερο-στρατηγέ, και το δικό σου και τα δικά μας, στο όνομα της τσιμεντούπολης! Ενας από τους αδερφούς του, ο Καζήμ Τασκέντ (μετά τον Κεμάλ πήραν επίθετα οι Τούρκοι) είναι ο ιδρυτής της πολύ γνωστής Τουρκικής τράπεζας Yapi Kredi (Κτηματική Τράπεζα), παντού στην Κωνσταντινούπολη βλέπεις διαφημίσεις της. Ε, οι Γιαννιώτες, κάθε φυλής και θρησκείας, προκόβουν, αυτό το ξέρουμε, έτσι δεν είναι;

Με αφορμή την οδική απομόνωση της Ανατολικής Κράψης, εικόνες από τη δεκαετία του 1960.

Μέσα στη χαράδρα του Άραχθου ποταμού, μεταξύ Δρίσκου και Ανατολικής βρίσκεται καλά κρυμμένο το γεφύρι του Παπαστάθη. Από το χωριό Ανατολική 30 χλμ από τα Ιωάννινα, κατεβαίνουμε περίπου 4 χλμ χωματόδρομο προς το ποτάμι. Στρίβουμε δεξιά και, αφού περπατήσουμε ανάμεσα σε βράχια, αντικρίζουμε επιτέλους μπροστά μας το ωραίο αλλά εγκαταλειμμένο και από το ίδιο το ποτάμι γεφύρι, αφού μετατόπισε την κοίτη του, παρασέρνοντας μάλιστα και την μικρότερη του καμάρα. Αυτό το στολίδι της λαϊκής ηπειρώτικης αρχιτεκτονικής είναι δυστυχώς δυσπρόσιτο.

Είναι από τα μακρύτερα γεφύρια του Νομού. Το μήκος του φθάνει τα 85 μέτρα. Ο πρωτομάστορας μάλλον από το χωριό Πράμαντα. Αποτελείται από τέσσερα άνισα τόξα καλοχτισμένα, όπου ανάμεσά τους ανοίγονται τρία μακρόστενα ανακουφιστικά ανοίγματα. Η μεγάλη του καμάρα, από την οποία δεν περνάει τώρα ούτε σταγόνα νερό, έχει άνοιγμα 23,7 μέτρα και ύψος 8,7 μέτρα. Το κατάστρωμα έχει πλάτος 2,7 μέτρα, ακολουθεί την γραμμή των τόξων, είναι στρωμένο με καλντερίμι. Δεξιά και αριστερά υπάρχει χαμηλό κατεστραμμένο στηθαίο από κάθετες πέτρες. Το γεφύρι είναι πολύ στέρεα χτισμένο. Αυτό φαίνεται και από τη θαυμάσια αντηρίδα σε σχήμα τρίπλευρης σκάλας, και από το ότι το 1942 που βομβαρδίστηκε η μεγάλη καμάρα του, έμεινε όρθιο.

Το γεφύρι του Παπαστάθη χτίστηκε το 1746 με χρήματα που συγκέντρωσε με κόπο ο μοναχός Αγάπιος της Μονής Βίλιζας. Στοίχισε συνολικά 350 βενετικά φλουριά. Εκεί κοντά υπήρχε χάνι για τους ταξιδιώτες και τους αγωγιάτες. Το γεφύρι ένωνε μεταξύ άλλων τα Γιάννενα με Συρράκο, Καλαρρύτες. Ο ποιητής Κώστας Κρυστάλλης σε ένα διήγημά του περιγράφει μια διαδρομή μέσω γέφυρας Παπαστάθη.

(Τα στοιχεία για το γεφύρι Παπαστάθη από το βιβλίο ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ της Νίτσας Συνίκη – Παπακώστα, Έκδοση της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ιωαννίνων – Ιωάννινα 2002)

Άλλες πηγές αναφέρουν τα εξής για το γεφύρι:

Για την κατασκευή του γεφυριού υπάρχουν αρκετές παραδόσεις και διάφορες εκδοχές για το χορηγό και την ονομασία του (βλ. Καλούσιος, στη βιβλιογραφία).

Στις παραδόσεις αυτές αναφέρεται ότι χορηγός ήταν κάποιος ηγούμενος, αλλά γίνεται σύγχυση των μονών Κηπίνας και Βύλιζας. Κάποιες απ’ αυτές τις παραδόσεις επιχειρούν να ερμηνεύσουν και το όνομα του γεφυριού, θεωρώντας ότι Παπαστάθης ήταν το όνομα του ηγούμενου. Αναφέρεται επίσης ότι τα χρήματα που δόθηκαν για την κατασκευή του γεφυριού προέρχονταν από κάποιους ληστές, που θέλησαν να κλέψουν το μοναστήρι, αλλά με θαυματουργό τρόπο τράπηκαν σε φυγή και εγκατέλειψαν τα χρήματα.

Όταν πλημμυρίζει το ποτάμι, οι κάτοικοι των γύρω χωριών ισχυρίζονται ότι ακούν τις φωνές ενός αράπη κι ενός κόκκορα που, κατά την παράδοση, θάφτηκαν στη θεμελίωση του γεφυριού. Όταν χτιζόταν το γεφύρι ο Παπαστάθης έριξε λίρες στα θεμέλια

.........................................................................

Η γέφυρα στον Άραχθο, επί του δρόμου Δροσοχώρι - Δρίσκος - Κράψη - Ανατολική - Βαθύπεδο. Την πρώτη γέφυρα που κατασκευάστηκε γύρω στο 1964 την γκρέμισε το φουσκωμένο νερό του ποταμού.
Ο ήχος της μπουλντόζας ακούστηκε στα πρώτα δυτικά σπίτια της Ανατολικής κοντά στο 1963.

Παρόμοια σχεδία με συρματόσχοινο για το πέρασμα του Άραχθου υπήρχε στο δρόμο Δρίσκου (παλιάς Βάξιας) και Κράψης. Όταν ο Άραχθος θύμωνε η σχεδία είχε απαγορευτικό "απόπλου". Πολλές φορές παρέσερνε και την ίδια.

Το λεωφορείο του ΚΤΕΛ έφτανε όταν δεν είχε βροχές, και λάσπες ο δρόμος, μέχρι τη Βάξια.

Από την Ανατολική το βλέπαμε να αντανακλά τον ήλιο, ήταν κάτι σαν τον πολιτισμό και τις ανέσεις της ζωής που ερχόταν ως τη Βάξια.

Η διάβαση στο βράχο (μισό πέτρινο τούνελ) μεταξύ Ανατολικής - Βαθύπεδου ανοίχτηκε γύρω στο 1960 από τον Βαθυπεδιώτη Καράλη κρεμασμένο με σχοινιά στο βράχο να ανοίγει τρύπες με βαρύ κομπρεσσέρ για τα φουρνέλα.

Ο δρόμος ήταν μόνο για πεζούς και άλογα. Αργότερα διαπλατύνθηκε για αυτοκίνητα, μονής κατεύθυνσης. Το πέρασμά του προκαλούσε δέος και έκσταση, έλεγες μην έρθει κανένα άλλο I.X. για διασταύρωση.

Μιά δασκαλοπαρέα στη διάβαση το 1965.

Ανάμεσά τους και ο Χρήστος Καλογιάννης, επί χρόνια δάσκαλος στο μονοθέσιο Δημοτικό Σχολείο της (Δυτικής) Κράψης.

Ένα σχεδόν οικογενειακό στιγμιότυπο από την Ανατολική Κράψη. Ανάμεσά τους και ο τότε κοινοτικός γιατρός στην Ανατολική, Προκόπης Παπαδημητρίου.

Η Ανατολική Κράψη επέστρεψε στην οδική απομόνωσή της, πριν το 1964.

Ο δρόμος έφερε την καταστροφή

Τον εφιάλτη του αποκλεισμού του χωριού τους από την πρόσφατη μεγάλη κατολίσθηση βιώνουν οι κάτοικοι της Ανατολικής και καλούν τους αρμόδιους φορείς να δώσουν οριστική λύση στο πρόβλημα.

Εδώ και ένα μήνα περίπου ο επαρχιακός δρόμος που συνδέει το χωριό με τα Γιάννενα σταμάτησε να λειτουργεί, αποκόπτοντας τους κατοίκους από τον υπόλοιπο κόσμο. Οι μέχρι τώρα παρεμβάσεις δεν έχουν δώσει οριστική λύση. Όμως, ενδιαφέρουσα είναι η διαμαρτυρία που φορείς και κάτοικοι απέστειλαν στην Περιφέρεια Ηπείρου, καθώς επιμένουν ότι την ευθύνη για τα φαινόμενα των κατολισθήσεων την έχει η νομαρχιακή αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων. Όπως εξηγούν, ο δρόμος που κατασκευάστηκε πρόσφατα προς το Βαθύπεδο δεν μελετήθηκε ούτε και κατασκευάστηκε σωστά, με αποτέλεσμα σήμερα το δημοτικό διαμέρισμα Ανατολικής να παραμένει επί της ουσίας αποκλεισμένο.

«Δρόμο πηγή δεινών» για το χωριό τους θεωρούν τη διάνοιξη του δρόμου από την Κράψη προς το Βαθύπεδο τόσο το τοπικό συμβούλιο όσο και οι κάτοικοι. Ο δρόμος αυτός ολοκληρώθηκε το 2008 και οι 140 κάτοικοι που υπογράφουν τη διαμαρτυρία αναφέρουν ότι από το τέλος του 2008 που ολοκληρώθηκε «άρχισαν τα προβλήματα στο χωριό μας».

Μόνο αυτοκίνητα 4x4

Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν η τελευταία κατολίσθηση. Ο δρόμος κόπηκε στη μέση και ακόμη δεν έγινε η αποκατάστασή του. Ο πρόεδρος του τοπικού συμβουλίου, Γιώργος Τσιρώνης, δεν κρύβει την απογοήτευσή του για την κατάσταση, αφού, όπως είπε στον «Η.Α.», «μόνο το καλοκαίρι μπορούν να γίνουν εργασίες και το φαινόμενο βρίσκεται σε εξέλιξη». Παράλληλα, σημειώνει ότι μόνο τα αυτοκίνητα 4x4 μπορούν να χρησιμοποιούν τον αγροτικό δρόμο που συνδέει πλέον το χωριό με τα Γιάννενα. «Ουσιαστικά τα συμβατικά αυτοκίνητα δεν έχουν πρόσβαση», υπογράμμισε.

Οι βολές στρέφονται ευθέως κατά της νομαρχιακής αρχής. Όχι μόνο επειδή δεν δόθηκε λύση στο πρόβλημα του αποκλεισμού αλλά και γιατί, όπως αναφέρουν, από έργο που κατασκεύασε στην περιοχή ενεργοποιήθηκε το φαινόμενο των κατολισθήσεων. «Οι κατολισθήσεις αυτές έχουν ως αποκλειστική αιτία και αφορμή τη διάνοιξη του δρόμου προς το Βαθύπεδο αφού στη συγκεκριμένη περιοχή, κατά την κατασκευή του δρόμου, κατέπεσαν χιλιάδες τόνοι βράχων οι οποίοι λόγω του βάρους αλλά και του μεγάλου ύψους που κατακρημνίζονταν είχαν ως συνέπεια να συμπιεσθεί το έδαφος της περιοχής, με τελικό αποτέλεσμα τα υπόγεια αλλά και επιφανειακά νερά που υπήρχαν και υπάρχουν στην περιοχή να μην έχουν διόδους διαφυγής, να λιμνάζουν και να δημιουργούν κατολισθητικά φαινόμενα», σημειώνουν στη διαμαρτυρία.

Κι άλλες επιπτώσεις

Πέραν της συγκεκριμένης κατολίσθησης, η οποία, σύμφωνα με τους κατοίκους, αν συνεχιστεί μπορεί να καταστρέψει οικισμούς και «ενδεχομένως να κινδυνεύσουν και ανθρώπινες ζωές», υπήρξαν και άλλες επιπτώσεις. Έτσι, από τη διάνοιξη του δρόμου προς το Βαθύπεδο καταστράφηκε η δεξαμενή από την οποία υδροδοτείται το χωριό, ενώ παρουσιάστηκαν προβλήματα στην υδροδότηση και αμφιβολίες για την ποιότητα του νερού. Ενάμισι χρόνο αργότερα, καρά τις υποσχέσεις της νομαρχίας και του δήμου Παμβώτιδας, το πρόβλημα ύδρευσης του χωριού παραμένει, αφού δεν έγινε ανακατασκευή της υδρομάστευσης. Επίσης, στις αρχές του Φεβρουαρίου του 2009 σημειώθηκε κατολίσθηση παραλλήλως του δρόμου Κράψη – Βαθύπεδο και κατέστρεψε τον παλιό δρόμο Ανατολική - Βαθύπεδο.

Βασικό αίτημα των κατοίκων είναι η αποκατάσταση των ζημιών σε υδρομάστευση και δρόμους. Η διαμαρτυρία, την οποία υπογράφουν 139 κάτοικοι, έχει κοινοποιηθεί σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς (Περιφέρεια, Νομαρχία, δήμο Παμβώτιδας), καθώς και στο Τεχνικό Επιμελητήριο και τους βουλευτές του νομού. Τέλος, θέτουν και ζήτημα ολοκλήρωσης της μελέτης για το δρόμο που θα συνδέει τα Τζουμέρκα με την Εγνατία Οδό, αφού έτσι θα βελτιωθεί και η οδική σύνδεση του χωριού.

Χωρίς βατότητα το «Μαυρολάγκαδο»

Να εκτονώσει τις αντιδράσεις των φορέων για την αποτυχία ολοκλήρωσης της μελέτης σύνδεσης των Τζουμέρκων με την Εγνατία και για τα πολλά προβλήματα που προκλήθηκαν στα οδικά δίκτυα της περιοχής, επιχειρεί η νομαρχιακή αρχή. Η μελέτη έχει μείνει ημιτελής και πλέον οι φορείς, όπως ο δήμος Πραμάντων, έχουν απευθυνθεί στην κυβέρνηση προκειμένου να χρηματοδοτήσει τη μελέτη. Αυτή την περίοδο, μάλιστα, σε δύο σημεία του σχεδιαζόμενου δρόμου Μπαλντούμα – Πράμαντα υπάρχουν σοβαρά προβλήματα.

Στο «Μαρολάγκαδο», περιοχή ανάμεσα στα χωριά Προσήλιο και Παλαιοχώρι Συρράκου, η συγκοινωνία έχει σταματήσει λόγω μιας μεγάλης κατολίσθησης που σημειώθηκε την περασμένη εβδομάδα. Ο νομάρχης συναντήθηκε χθες με τους δημάρχους και τους κοινοτάρχες της περιοχής των Τζουμέρκων, τους οποίους και ενημέρωσε σχετικά με τις εκτιμήσεις των τεχνικών υπηρεσιών της για το ύψος της ζημιών, καθώς και τις τεχνικές δυνατότητες που υπάρχουν για την αποκατάσταση των δύο επαρχιακών οδών προς Συρράκο-Καλαρρύτες και Ανατολική. Επανέλαβε, δε, ότι ζημιές αυτές εκφεύγουν από τις δυνατότητες της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης και σε ό,τι αφορά «Μαυρολάγκαδο» ανέφερε ότι θα επιδιωχθεί η προσωρινή αποκατάσταση της βατότητας της οδού. Ο Αλέκος Καχριμάνης πρόσθεσε ότι η οριστική λύση, και στο «Μαυρολάγκαδο» και στην Ανατολική, μπορεί να δοθεί μέσα από τη μελέτη που εκπονήθηκε από τη νομαρχιακή αυτοδιοίκηση στα πλαίσια της οδικής σύνδεσης Κόμβος Αράχθου-Πράμαντα, που στα συγκεκριμένα σημεία προβλέπει την κατασκευή σύγχρονων γεφυρών.

Ο Μεσογαίας Νικόλαος επιστρέφει το μισθό του στο κράτος.

Tον μισθό του στο κράτος αποφάσισε να επιστρέψει ο Μητροπολίτης Μεσογαίας Νικόλαος σαν μια κίνηση αλληλεγγύης στις δυσκολίες του ελληνικού κράτους.

Πρόκειται για έναν από τους πιο μορφωμένους ιερείς της Ελληνικής Εκκλησίας καθώς έχει διατελέσει μέχρι και επιστημονικός συνεργάτης της ΝΑSA!

Σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Μετά την συμπλήρωση των στρατιωτικών του υποχρεώσεων, συνέχισε τις σπουδές του στο Harvard και το M.I.T. (Η.Π.Α.), όπου και έλαβε μεταπτυχιακούς τίτλους (Master) και διδακτορικό (Ph.D). Εργάστηκε ως ερευνητής και επιστημονικός συνεργάτης στο Αγγειολογικό εργαστήριο του New England Deaconess Hospital (Η.Π.Α.).

Παράλληλα διετέλεσε επιστημονικός συνεργάτης της Διαστημικής Εταιρείας των Ηνωμένων Πολιτείων (NASA) και της εταιρείας Arthur D. Little. Δίδαξε στα Πανεπιστήμια του Harvard και του M.I.T., στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης και στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Σπούδασε Θεολογία στην Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού στη Βοστώνη των Ηνωμένων Πολιτειών και ανακηρύχθηκε διδάκτορας της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.