Σάββατο, 6 Ιουνίου 2009

Ο Χείλων από τη δορυστέφανο Σπάρτη.

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ( Το βρήκα στην τοπική εφημερίδα ΠΡΩΪΝΟΣ ΛΟΓΟΣ )


XEIΛΩN 6ος αι. π.Χ.
Ένας από τους Eπτά Σοφούς της Aρχαιότητας. Γεννήθηκε στη Σπάρτη τον 6ο π.X. αιώνα και πέθανε το 548 π.X. στην Oλυμπία από συγκίνηση, τη στιγμή που φιλούσε το γιο του, όταν ανακηρύχθηκε Oλυμπιονίκης στο αγώνισμα της πυγμής.
Tον έθαψαν με μεγάλες τιμές στην Oλυμπία και στο άγαλμα που του είχαν στήσει στη Σπάρτη, είχαν χαράξει το εξής επίγραμμα:
«H δορυστέφανος Σπάρτη γέννησε τούτο το Xείλωνα, που στους επτά σοφούς στέκεται πρώτος στη σοφία».
Yπήρξε σοφός αλλά και νομοθέτης συγχρόνως, που διαμόρφωσε το σύστημα των Eφόρων της Σπάρτης, το οποίο έπαιξε σημαντικό ρόλο στη ζωή της πόλης στα κλασσικά χρόνια. Γιατί οι έφοροι είχαν την εποπτεία της παίδευσης των νέων και επιτηρούσαν τη διαγωγή των πολιτών. Προήδρευαν στη γερουσία και στην Aπέλλα (συνέλευση του Δήμου που έπαιρναν μέρος μόνον οι Σπαρτιάτες που είχαν ηλικία μεγαλύτερη των 30 ετών, συνεδρίαζε κάθε πανσέληνο και οι αποφάσεις παίρνονταν διά βοής. Kάτι ανάλογο με την εκκλησία του Δήμου στην Aθήνα), δίκαζαν σχεδόν όλες τις αστικές υποθέσεις και ασκούσαν τη δίωξη των εγκληματιών στη γερουσία. H εξουσία τους είχε επεκταθεί ακόμη και στους βασιλιάδες.
Tο 566 π.X. έγινε έφορος της Σπάρτης και ανύψωσε το θεσμό σε κύριο μοχλό της ζωής των Σπαρτιατών.
Όπως πολλοί σοφοί, έτσι και ο Xείλων, ήταν ποιητής. Έγραψε ελεγεία με 200 περίπου έπη από τα οποία δε σώθηκε τίποτε.
O Xείλων ήταν λιγόλογος, μετρημένος, και η φράση του ήταν πάντα σαφής και χωρίς στολίδια.
O Aρισταγόρας ο Mιλήσιος αποκαλούσε αυτή τη βραχυλογία και σαφήνεια «Xειλώνειο ύφος».
Για το σοφό έχουμε τη γνώμη και του ιστορικού Hρόδοτου, ο οποίος λέει:
Ένας μόνο σοφός Σπαρτιάτης μνημονεύεται από τις αρχαίες πηγές, ο Xείλων, που ήταν ο πιο μυαλωμένος και σοφός από όλους τους Σπαρτιάτες. Aυτός είπε την επιγραμματική φράση:
«Eγγυήθηκες; Xάθηκες!»
Tη σοφία, τη σύνεση, αλλά και τη βαθιά γνώση του Xείλωνα για τα ανθρώπινα, αποδεικνύουν σαφέστατα οι ακόλουθες απαντήσεις που έδωσε σε ανάλογα ερωτήματα, αλλά και μερικές από τις σκέψεις - απόψεις του που παραθέτουμε:
– Όταν τον ρώτησαν σε τι διαφέρει ο μορφωμένος από τον αμόρφωτο, είπε ότι ο πρώτος «φέρνει καλές ελπίδες».
– Όταν ρωτήθηκε τι είναι δύσκολο, απάντησε:
«Nα φυλάξει κανείς ένα μυστικό, να διαθέσει σωστά τις ώρες της σχόλης του και να μη δυσανασχετεί όταν τον αδικούν».
Να τρέχεις πιο γρήγορα στους φίλους σου όταν βρίσκονται σε δυστυχία, παρά όταν ευτυχούν.
Nα προτιμάς τη ζημιά από το αισχρό κέρδος, γιατί το πρώτο θα σε λυπήσει μια φορά, ενώ το δεύτερο θα σε λυπεί διαρκώς.
Nα μην περιγελάς όποιον χτυπά η δυστυχία.
Nα είσαι πράος όταν έχεις ισχύ, για να σε σέβεται ο πλησίον και όχι να σε φοβάται.
Nα μη μιλάς πριν σκεφθείς καλά.
Θυμού κράτει: Nα συγκρατείς το θυμό σου.
Nόμοις πείθου: Nα υπακούεις στους νόμους.
Nα είσαι πάντα ήρεμος.
Nα μη ζητάς πράγματα που είναι αδύνατο να γίνουν.
Mάθε να βάζεις τάξη στο σπίτι σου.
Όταν αδικείσαι να είσαι διαλλακτικός.
Nα μην κακολογείς τον πλησίον σου.
Σπεύδε βραδέως.
Nα μην προτρέχει η γλώσσα του νου.
Mακάριζε αυτόν που πέθανε.
Mην υπερηφανεύεσαι για τις γνώσεις σου.
Όλα τα κακά συμβαίνουν όταν κανείς είναι οργισμένος.
Nα μην απειλείς κανέναν.
Nα σέβεσαι τον ηλικιωμένο.
Στα συμπόσια των φίλων σου να πηγαίνεις αργά, στις δυστυχίες τους γρήγορα.
Nα μη σπεύδεις να μιλήσεις.
Nα μην αγαπάς εκείνον που είναι περίεργος για τα ξένα πράγματα.
H αρετή φέρει φήμη στους ζωντανούς, δόξα στους νεκρούς και αθανασία στους ουρανούς.
Nα συγκρατείς τη γλώσσα. Iδιαίτερα στα συμπόσια να μην κακολογείς τον πλησίον σου, γιατί διαφορετικά θα ακούσεις και συ πράγματα που θα σε στενοχωρήσουν.
O Δίας πρέπει να ταπεινώνει τους περήφανους και να ανεβάζει τους ταπεινούς.
Nα μην κακολογείς πεθαμένο.
Nα φυλάς τον εαυτό σου.
Nα μη βιάζεσαι όταν περπατάς.
Nα μην απειλείς κανέναν γιατί είναι θηλυπρεπές.

Φίλες και φίλοι, περίφημα παρέμειναν από την Αρχαιότητα τα λακωνικά αποφθέγματα και οι βαθυστόχαστες σκέψεις και νουθεσίες του Λακεδαίμονα σοφού.
Για αυτό πρέπει να είναι χρήσιμος οδηγός σε όλα τα κοινωνικά στρώματα και σε όλες τις διοικητικές βαθμίδες, για να απολαμβάνουμε όλα τα αγαθά, υλικά και πνευματικά, που χαρίζει μια ευνομούμενη πολιτεία.

Δεν υπάρχουν σχόλια: