Αληπασάς: Ο Μουσουλμάνος Βοναπάρτης.

Εξόντωσε τους Σουλιώτες, έπνιξε την Κυρα-Φροσύνη, σχεδίασε τη δολοφονία του πεθερού και του γαμπρού του, έμαθε στους Έλληνες αρματολούς να πολεμάνε. Η ζωή του ήταν πολυτάραχη, η εξουσία του ευρύτατη, η σταδιοδρομία του αιματηρή και η πτώση του εκκωφαντική. Ποιος όμως ήταν στην πραγματικότητα ο Τεπελενλής Αλής, πασάς των Ιωαννίνων; Σήμερα για πρώτη φορά η αλήθεια ξεπροβάλλει πίσω από τον μύθο του χάρη στη δημοσίευση του προσωπικού του αρχείου.

Χίλια τετρακόσια εξήντα εννέα ελληνόγλωσσα έγγραφα από το συρτάρι του Αλή Πασά δημοσιοποιούνται για πρώτη φορά στο σύνολό τους, στην τετράτομη έκδοση του Αρχείου του, που φωτίζει σε βάθος μια από τις σπουδαιότερες περιόδους της ελληνικής ιστορίας. Επιστημονικός υπεύθυνος και σχολιαστής, ένας από τους κορυφαίους ιστορικούς της μεταπολεμικής Ελλάδας, ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ο οποίος μας παρουσιάζει με αδρές γραμμές και τον χαρακτήρα του Τεπελενλή.

Εφέντι μου, ετούτη είναι όλη φουκαράδς και δεν έχουν προτον ψομί να φαν και θέλα πεθάνουν από την πήναν...

Από τους βασικούς αρχηγούς της πολιορκίας του Σουλίου, ο Μπεκήρ Τζογαδούρης, ζητά στις 8/5/1804 από τον Αλή Πασά να βοηθήσει τους φτωχούς Σουλιώτες που έχουν απομείνει εκεί, δίνοντάς τους δουλειά και έναν παπά «ότι η Ρομέγη χορής παπάν δεν ημπορούν να γκάμουν». Ο Αλή Πασάς είναι 54 χρόνων τότε, και θα ζήσει άλλα 18 ώς τα 72 του, οπότε θα δολοφονηθεί το 1822 με εντολή του Σουλτάνου Μαχμούτ Β΄, πάνω στο νησάκι της λίμνης των Ιωαννίνων όπου είχε καταφύγει και ζούσε μια απροσδόκητη και τρυφερή σχέση με την Κυρα-Βασιλική. Σε εκείνα τα νερά, είχε διατάξει το 1804 να θανατωθούν με πνιγμό η Γιαννιώτισσα Κυρα-Φροσύνη- μια επώνυμη αρχόντισσα της πόλης- και 17 ακόμα γυναίκες με το πρόσχημα του άσεμνου βίου.

Αλβανός μουσουλμάνος, γεννημένος στο Τεπελένι (οικισμό του Μπερατίου), από οικογένεια δραστήριων και διεκδικητικών τοπικών μπέηδων, πατέρας τριών γιων (Βελή, Μουχτάρ και Σαλήχ), ο Αλής διορίστηκε πασάς (περιφερειακός διοικητής) των Ιωαννίνων το 1788. Από τις αρχές του 19ου αιώνα είχε υπό τον έλεγχό του όλη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα νότια από το Δυρράχιο (εκτός από την Αττική), καθώς και την Πελοπόννησο, ενώ παράλληλα επεκτεινόταν και προς το Ιόνιο. Στα μάτια των πολλών, ήταν δηλαδή ο κύριος υπερασπιστής του δυτικού τμήματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο ίδιος, ωστόσο, γνωρίζοντας- όπως σημειώνει ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος-, ότι λόγω της καταγωγής του δεν θα μπορούσε ποτέ να παίξει στην κεντρική σκηνή της οθωμανικής πολιτικής, οραματιζόταν μια δική του κληρονομική ηγεμονία εντός της αυτοκρατορίας, κάτι που δεν κατάφερε τελικά να κάνει.

OΑλή Πασάς ήταν μια προσωπικότητα στα όρια της ιδιοφυΐας αφενός και της νεύρωσης αφετέρου. Όπως προκύπτει από το Αρχείο του και από την Εισαγωγή του Παναγιωτόπουλου, είχε μια πρωτόγονη και ταυτόχρονα επεξεργασμένη πολιτική σκέψη και έντονη λαϊκή συνείδηση που του επέτρεψε να διαχειριστεί αποτελεσματικά τόσο τις πολιτικο-διπλωματικές συνθήκες της εποχής του όσο και τις ατέλειες του οθωμανικού διοικητικού συστήματος. Ήταν από όλους τους πασάδες εκείνος που κατάλαβε καλύτερα τα παιχνίδια των ευρωπαϊκών δυνάμεων και που επικοινωνούσε περισσότερο με τη Δύση- αλληλογραφούσε μάλιστα με τον Ναπολέοντα-, ωστόσο δεν ήταν δυτικόφρων και παρέμεινε παραδοσιακός. Η υποτιθέμενη ανεξιθρησκία του ήταν μια μορφή συγκάλυψης της επιθετικότητάς του.

Στην πραγματικότητα ήταν δεισιδαίμων και αβυσσαλέα καχύποπτος, βίαιος τόσο απέναντι στους χριστιανούς (π.χ. Σουλιώτες) όσο και απέναντι στους ομοθρήσκους του. Και σε μια εποχή κατά την οποία τα αξιώματα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν συνήθως ετήσια, εκείνος κατάφερε να γίνει ο μακροβιότερος πασάς σε ένα πόστο, μένοντας κυρίαρχος στα Ιωάννινα για 33 χρόνια!

Για ποιον λόγο, κύριε Παναγιωτόπουλε, μας ενδιαφέρει σήμερα ο Αλή Πασάς;
Πρώτα πρώτα διότι είναι μια κυρίαρχη φυσιογνωμία της ελληνικής ιστορίας, που έχει σχέση με την Ελληνική Επανάσταση. Όλο το στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό που έλαβε μέρος στον Αγώνα είναι άμεσα ή έμμεσα συνδεδεμένο με τον Αλή Πασά: είτε στην υπηρεσία του όπως ο Ανδρούτσος, ο Καραϊσκάκης, ο Πανουργιάς ή ο Κίτσος Τζαβέλλας και στην αυλή του όπως ο Κωλέττης, ο Βηλαράς, ο Ψαλίδας, είτε ως αντίπαλοί του. Όπως οι Σουλιώτες οι οποίοι εξοντώνονται το 1803 από τον Αλή αλλά επιστρέφουν το 1820 στο Σούλι για να τον στηρίξουν εναντίον των σουλτανικών στρατευμάτων που τον πολιορκούν όταν κηρύσσεται αποστάτης. Σκεφθείτε πως στο ξεκίνημα του Αγώνα, επί 10-11 μήνες ο Αλή και οι Έλληνες συμβαδίζουν, και σε κάποιο βαθμό συνεργάζονται- αν και όχι ρητά- εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Πύλης, ώσπου ο πανίσχυρος Αλή νικιέται. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι οι Φιλικοί, στο συνθηματικό γλωσσάρι τους τον έλεγαν «Ο Πενθερός».

Ο Αλή έχει όμως ειδικό βάρος και επειδή σχετίζεται με την αναδυόμενη εθνική ιστορία της Αλβανίας, με την ιστορία της φθίνουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας καθώς και με τα διεθνοποιημένα, όπως λέτε, Επτάνησα...

Φυσικά, διότι είναι περιφερειακός πασάς σε ζωτική περιοχή των ελληνικών χωρών, με ισχυρή αναλογία ορθόδοξου πληθυσμού, ισχυρή ορθόδοξη αλβανική κοινότητα, ισχυρή παρουσία Αλβανών μουσουλμάνων που παρουσιάζουν χαμηλό βαθμό εκτουρκισμού (είναι ελληνόφωνοι/αλβανόφωνοι), μια περιοχή που παράλληλα δέχεται μεγάλη εισροή ιδεών του Διαφωτισμού. Επίσης διότι βρίσκεται σε επαφή με τα Ιόνια Νησιά σε μια εποχή όπου εναλλάσσονται εκεί τέσσερις διαδοχικές ηγεμονίες (Βενετία, Γαλλία, Ρωσία, Αγγλία), άρα το πασαλίκι του γίνεται δίαυλος για τη συνάφεια με τη Δύση. Τέλος επειδή την ώρα που η αυτοκρατορία μοιάζει να μην είναι σε θέση να διαχειριστεί την εξουσία, εκείνος γίνεται από τους πλέον χαρακτηριστικούς εκφραστές σεπαρατιστικών (χωριστικών) λύσεων που προσβλέπουν στον ρεφορμισμό (μεταρρύθμιση) του σουλτανικού καθεστώτος. Στο τέλος βέβαια, η δική του λύση θα αποδειχθεί αναποτελεσματική και το μόνο αντίπαλο μοντέλο που θα αποδώσει θα είναι εκείνο που θα στηριχθεί στις εθνικές κοινότητες. Η λύση δηλαδή που εκπροσωπούν η σερβική και η Ελληνική Επανάσταση.

Στην υπηρεσία του Αλή Πασά συναντάμε ορισμένα πρόσωπα που θα παίξουν ηγετικό ρόλο στην Επανάσταση, όπως ο Ανδρούτσος ή ο Καραϊσκάκης. Πώς συμβιβάζονται αυτές οι συμπεριφορές όργανα εξουσίας και στοιχεία αντίστασης;

Η υπηρεσία χριστιανών ως φρουρών της υπαίθρου είναι από παλιά γνωστή στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αυτοί είναι οι αρματολοί που ο λαός τούς δέχεται κυρίως επειδή κυνηγάνε τους ληστές. Ο Αλή Πασάς έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον θεσμό, τον αναβάθμισε και με την πολιτική τού διαίρει και βασίλευε, χρησιμοποίησε δεξιοτεχνικά ορισμένες από τις ομάδες των ορεινών περιοχών (της Στερεάς κυρίως και της Ηπείρου) για τη δημιουργία δικής του τοπικής επιρροής. Όταν όμως ξεσπά η Επανάσταση, ο Αλή Πασάς βρίσκεται υπό διωγμόν από την Υψηλή Πύλη και οι αρματολοί, εν μέρει ή σταδιακά, αποδεσμεύονται από την επιρροή του και προσχωρούν στην εθνική εξέγερση. Ωστόσο, σε σχέση με άλλες ομάδες όπως οι κοτζαμπάσηδες ή ο κλήρος, εκείνοι αμφιταλαντεύτηκαν περισσότερο απ΄ όλους ως προς τη βαθύτερη ιδεολογική τους ένταξη. Ήταν όμως τόσο απαραίτητοι για να υπάρξει ένοπλη αντίσταση στην αυτοκρατορία, ώστε οι άλλες ομάδες ανέχονταν τις αδυναμίες τους.

Είναι ο Αλή Πασάς ο πρόδρομος της αλβανικής αφύπνισης;

Αυτό υποστηρίζεται από μερίδα της αλβανικής ιστοριογραφίας, και είναι μια επιβίωση των ρομαντικών ιδεών για τη συγκρότηση των βαλκανικών ταυτοτήτων.
Ο Αλή είναι ένας Αλβανός, μουσουλμάνος, Οθωμανός πασάς αλλά δεν φαίνεται να είχε ποτέ δράση εθνοτικού τύπου. Δεν έδειξε ποτέ καμία ιδιαίτερη εύνοια προς τους αλβανικούς ή αλβανόφωνους πληθυσμούς, ούτε προκύπτει από πουθενά καμία φροντίδα του για την ανάδειξη μιας ιδιαίτερης αλβανικής κουλτούρας. Αντίθετα απεχθανόταν ιδιαίτερα τους αλβανικής καταγωγής τοπικούς μουσουλμάνους ηγεμονίσκους και τις ανυπότακτες κοινότητες.

Στη σχολική ιστορία το Σούλι εμφανίζεται ως πρόδρομος της ελληνικής εξέγερσης κατά της Οθωμανικής
Αυτοκρατορίας. Τι μαθαίνουμε γι΄ αυτό, από το Αρχείο του Αλή Πασά;

Οι Σουλιώτες ήταν μια ανυπότακτη ορεινή κοινότητα, στηριγμένη στη δύναμη των όπλων, που ζούσε από την έμμεση ή άμεση εκμετάλλευση των γειτονικών πληθυσμών. Από τη στιγμή λοιπόν που ο Αλή Πασάς ήθελε να επεκτείνει την κυριαρχία του σε όλη την περιοχή, δεν μπορούσε να ανεχτεί τοπικούς θύλακες μη ελεγχόμενης εξουσίας· γι΄ αυτό επιδίωξε με τέτοια επιμονή τη φυσική τους εξόντωση. Από το Αρχείο του μαθαίνουμε όλη τη διαδικασία της πολιορκίας του Σουλίου και τη σταδιακή αποδυνάμωση της άμυνας των Σουλιωτών, περισσότερο από κούραση και διάσπαση της εσωτερικής συνοχής τους παρά από κλασικού τύπου προδοσία, όπως κατά καιρούς έχει γραφτεί.

Επιχείρηση αρετής με θύμα την Κυρα-Φροσύνη
Η πράξη που προσδιορίζει αμετάκλητα τα όρια και τον χαρακτήρα της ηγεμονίας του Αλή Πασά στα Γιάννινα είναι το αποτρόπαιο έγκλημα, η δολοφονία της Κυρα-Φροσύνης και ακόμα δεκαεπτά γυναικών, στο πλαίσιο μιας «επιχείρησης αρετής». Η θανάτωσή τους με πνιγμό, με μια απλή απόφαση του Πασά, χωρίς κανενός είδους άλλη νομιμοποίηση μάς γυρίζει πίσω στην καρδιά του οθωμανικού συντηρητισμού και είναι μια πράξη- τομή σ΄ αυτήν την πόλη του Διαφωτισμού. Πέρα από τη μυθολογία που την περιβάλλει για την υποτιθέμενη σχέση της με τον Μουχτάρ Πασά, γιο του Αλή, ή για το δαχτυλίδι της γυναίκας του που βρέθηκε στα χέρια της, η Ευφροσύνη, σύζυγος εμπόρου και μητέρα δύο παιδιών αντιπροσωπεύει με τα ντυσίματά της, τα γλέντια της, τις παρέες και την ανεξαρτησία της ένα νέο ήθος που εγκαθίσταται στα Γιάννινα. Ένα ήθος «ευρωπαϊκό», που απειλεί να υπονομεύσει την ιερή τάξη των πραγμάτων και να διασπάσει τον παραδοσιακό ιστό. Αυτό είναι που δεν μπορεί να αποδεχθεί ούτε η πόλη στο σύνολό της (εξ ου και η κατοπινή σιωπή) ούτε βέβαια και ο Αλή Πασάς.

Πολύτιμα έγγραφα
Τα πολύτιμα αυτά ντοκουμέντα του Αλή Πασά αποτυπώνουν τα πάρε- δώσε του στην πιο δραστήρια περίοδο της ηγεμονίας του (1788-1822), μέχρι τον θάνατό του και ανήκαν στη συλλογή του Κωνσταντινουπολίτη Ι. Χώτζη που φυλάσσεται στην Γεννάδειο Βιβλιοθήκη της Αμερικανικής Σχολής Αθηνών. Η έκδοσή τους από το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) έχει και ένα πρόσθετο ενδιαφέρον, διότι συνιστά μια σημαντική επιστημονική πρόταση του Β. Παναγιωτόπουλου. Το καθένα από τα 1.469 έγγραφα συνοδεύεται από μια μίνι μελέτη με τη μορφή εισαγωγικού σημειώματος το οποίο καθιστά προσιτές στους ερευνητές και στο κοινό τις βουβές και αποσπασματικές πληροφορίες που κρύβει το Αρχείο του Αλή Πασά. Ειδικευμένος στην Τουρκοκρατία, ο Παναγιωτόπουλος υπογράφει και το γοητευτικό (και τεκμηριωμένο πλέον) πορτρέτο - ψυχογράφημα του Τεπελενλή (148 σελίδες στον Δ΄ τόμο) το οποίο απαντάει στις ιδεολογικά φορτισμένες και συνήθως καταγγελτικές βιογραφίες που έχουν κυκλοφορήσει γι΄ αυτόν.

Η έκδοση- στην οποία συνεργάστηκαν και οι Δημήτρης Δημητρόπουλος και Παναγιώτης Μιχαηλάρης- συμπληρώνεται από ένα εκτεταμένο Γλωσσάρι, βασική Βιβλιογραφία και Ευρετήρια προσώπων, τόπων, όρων και αξιωμάτων.

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ από ΤΑ ΝΕΑ Σάββατο 27 ΦΕΒ 2010

............................................................................................................................

ΣΧΕΤΙΚΑ: 1) Που βρίσκεται ο θησαυρός του Αλή Πασά του Τεπενενλή;

2) Εκθέματα Μουσείου Παύλου Βρέλλη

3) Η κυρά Βασιλική Κονταξή

Με ποιούς είσαι; Κοίταξε τα δίκωχα. Ούτε κορώνα ούτε γράμματα! Μετ' εσας είπε...

Η Πανηπειρωτική τίμησε τον Χριστόφορο Μηλιώνη

Η Πανηπειρωτική τίμησε το Χριστόφορο Μηλιώνη



Από το Περιστέρι στην κορυφή της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Εκδήλωση στα πλαίσια των «Δράσεων Πολιτισμού»
Του ΜΠΑΜΠΗ ΑΡΤΙΝΟΥ στον Πρωϊνό Λόγο


Ένα από τα λαμπρότερα αστέρια της σύγχρονης Ηπειρώτικης διανόησης τίμησε στην κατάμεστη αίθουσα της Παλαιάς Βουλής στην Αθήνα η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος, στα πλαίσια του προγράμματος «Δράσεις Πολιτισμού», που στόχο έχει την ανάδειξη της πλούσιας πολιτιστικής δημιουργίας καταξιωμένων τέκνων της πατρώας γης.
Την τιμητική του είχε αυτή τη φορά ο πρωτοπόρος εμπνευστής, θεμελιωτής της σύγχρονης διδασκαλίας της νεοελληνικής λογοτεχνίας σε γυμνάσια και λύκεια, φιλόλογος καθηγητής, συγγραφέας και μεταφραστής κ. Χριστόφορος Μηλιώνης.
Γεννημένος στο ακριτικό Περιστέρι Πωγωνίου του Νομού Ιωαννίνων το 1932, άνοιξε τα φτερά της γνώσης σπουδάζοντας στη Ζωσιμαία Σχολή Ιωαννίνων και κλασική φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Φορτωμένος με τα δώρα που του χάρισε η πατρογονική γη και με τις πλούσιες εμπειρίες που αποκόμισε απʼ αυτήν τα δύσκολα προπολεμικά και μεταπολεμικά χρόνια, εμπειρίες κοσμογονικές που προσδιόρισαν τη μοίρα των ανθρώπων όχι μόνο της Ελλάδας αλλά όλης της υφηλίου, πέταξε πάνω από την Ελλάδα και την Κύπρο και μεταλαμπάδεψε τις καινοτόμες ιδέες του στα ελληνόπουλα και τη σπουδάζουσα νεολαία.


Έκλεισε μέσα στην καρδιά του την Ελλάδα και την Κύπρο, όπου δίδαξε ως καθηγητής σε γυμνάσια της Αμμοχώστου, 1960-1964, αγκάλιασε την παιδεία, έγραψε και δίδαξε τις νεότερες γενιές με σύγχρονες μεθόδους, που έγιναν αποδεκτές από την ακαδημαϊκή κοινότητα, συμβάλλοντας στο έπακρο στην ανόρθωση της εκπαίδευσης.
Συνέγραψε δεκάδες αφηγήματα, διηγήματα, νουβέλες, μυθιστορήματα, πεζογραφήματα και χρονογραφήματα στολισμένα με πλούσια ενθυμήματα που ανέσυρε από το θησαυροφυλάκιο της μνήμης του.
Ενθυμήματα, βιωμένες ιστορίες, εμπειρίες και γνώσεις που μπορεί να πηγάζουν από προσωπική μνήμη, παντρεύονται όμως υπέροχα και ταυτίζονται με τη συλλογική και γίνονται κοινό κτήμα όλων των Ελλήνων.Με απλό, χαρισματικό λόγο, αφηγηματικό οίστρο, πλούσιο σε μητρικές λέξεις, ανασύρει από τη μνήμη του εικόνες και ιστορίες από το πέτρινο τοπίο της πατρώας γης, αλλά και από το άνυδρο της αστικής ζωής. Χρώματα και τόποι, πρόσωπα και δεσμοί παίρνουν μορφές, μιλούν και αφηγούνται όλα όσα φορτωμένα με μπόλικο συναίσθημα μας προσφέρει πλουσιοπάροχα μέσα από τα γραπτά του ο Χριστόφορος Μηλιώνης.
Αισθήματα και συναισθήματα έντονα και συγκινησιακά όπως αυτά που κόμισε ο ίδιος κατά την παραλαβή της αναμνηστικής τιμητικής πλακέτας που του επέδωσε ο πρόεδρος της Πανηπειρωτικής κ. Κώστας Αλεξίου εν μέσω θερμών χειροκροτημάτων.
Όπως αυτά που δεν μπόρεσε να κρύψει, και γιατί άλλωστε, όταν διάβαζε αποσπάσματα έργων του στα οποία γινόταν αναφορά σε αγαπημένα πρόσωπα, στη γενέτειρά του, την Ελλάδα, την Κύπρο.
Αυτός είναι ο πρωτοδάσκαλος της σύγχρονης φιλολογίας, ο συγγραφέας, ο άνθρωπος, καταξιωμένος Ηπειρώτης διανοητής Χριστόφορος Μηλιώνης.
Το πλούσιο βιογραφικό του διάβασε κ. Αλεξίου, πλέκοντας και το εγκώμιο του τιμωμένου.
Για το λογοτεχνικό έργο του μίλησαν η καθηγήτρια του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, συνδιοργανωτής της εκδήλωσης, κ. Γεωργία Λαδογιάννη και ο πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων κ. Αλέξης Ζήρας.
Και για το φιλολογικό του έργο ο φιλόλογος κ. Δημήτρης Χ. Σκλαβενίτης, ευχόμενος στο φίλο του Χρ. Μηλιώνη το αρχαιοπρεπές «Ερρώσο ευδαιμόνει».Το καλωσόρισμα των προσκεκλημένων επωμίστηκε ο γενικός γραμματέας της Πανηπειρωτικής κ. Ιπποκράτης Κατσένης.
Η πλακέτα που απενεμήθη στον τιμώμενο φιλοτεχνήθηκε από τον εξαίρετο πατριώτη, Γιαννιώτη γλύπτη και καθηγητή της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών κ. Θόδωρο Παπαγιάννη. Αισθητή υπήρξε η απουσία επισήμων, αλλά και άλλων πολλών επώνυμων Ηπειρωτών των γραμμάτων και των Τεχνών, ο οποίοι μάλιστα έχουν τιμηθεί από την Πανηπειρωτική. Τους Ηπειρώτες γενικότερα τίμησε με την παρουσία της η βουλευτής Βʼ Αθηνών του ΠΑΣΟΚ, κ. Άννα Νταλάρα, ενώ διαβάστηκε χαιρετιστήριο μήνυμα της περιφερειάρχη Ηπείρου κ. Δήμητρας Γεωργακοπούλου-Μπάστα.


ΣΧΕΤΙΚΑ: 1)Φωνές από τον φωταγωγό


2) Εισαγωγή στο μάθημα των Γαλλικών


3) Αποβολή για μιά ανθοδέσμη στον Μίκη Θεοδωράκη


4) Ο τελευταίος Ταμπάκος

5) Χριστόφορος Μηλιώνης στο e-giannena

Τα πολιορκημένα Γιάννενα -1913-, ένα βιβλίο της Γκυ Σαντεπλερ, στο προσκήνιο από τον τοπικό τύπο.

H Γκυ Σαντεπλέρ (Guy Chantepleure) σύζυγος του Γάλλου Προξένου στα Γιάννενα το 1913, έγραψε ένα βιβλίο για την πολιορκία των Ιωαννίνων.Η Σαντεπλέρ (ψευδώνυμο της Jeanne -Violet- Dussap, 1870-1951), ήτο φίλη των Ελλήνων, περιγράφει παραστατικά την εποχή εκείνη από τον Οκτώβριο 1912 μέχρι τον Μάρτιο 1913, επισκέπτεται Νοσοκομεία, συμπονά τους τραυματίες, γνωρίζει τους ιθύνοντες του τόπου, και παρά την φιλελληνικότητά της, κρατάει ισορροπίες, συγγραφέας και άλλων βιβλίων.Γενικά βλέπει τα πράγματα από μια ανθρωπιστική πλευρά.
Καταδικάζει τις ακρότητες, ειδικά των ατάκτων Αλβανών όταν υποχωρούσαν, και μερικών δικών μας ανταρτών όταν μπήκαν στην πόλη.
Επίσης περιγράφει με γλαφυρότητα την ηπειρώτικη φύση, τα βουνά, τους λόγγους και τη λίμνη, με μια ρομαντική διάθεση, καθαρά της εποχής.
To βιβλίο έχει αποδοθεί στα Ελληνικά, από τον Κώστα Βλάχο
(Έκδοση των Αγαθοεργών Καταστημάτων της Μητρόπολης - 2003)
και προλογίζεται από τον Μητροπολίτη Ιωαννίνων κ. Θεόκλητο.Υπάρχει ακόμη με τον τίτλο «Τα Ιωάννινα Πολιορκημένα» σε μετάφραση Γ. Τσοκόπουλου, ΕΗΜ 1975.
............................................

Από τον Πρωϊνό Λόγο της Τρίτης 23 Φεβρουαρίου 2010
Γράφει η κ. ΜΑΙΡΗ ΚΩΣΤΗ
• Επʼ ευκαιρία των 97 χρόνων από την Απελευθέρωση των Ιωαννίνων...
Η ευλογημένη ημέρα για τα Γιάννενα ήλθε την 21η Φεβρουαρίου του 1913, όταν ο ελληνικός στρατός νικητής και τροπαιούχος εισήλθε στην απελευθερωμένη πόλη. Αυτών των σκλάβων ακόμη Ηπειρωτών τα συναισθήματα και την αγωνιώδη αναμονή στις ημέρες της πολιορκίας των Ιωαννίνων από τον ελληνικό στρατό, περιγράφει η Γαλλίδα λογοτέχνις Guy Chantepleure, στο βιβλίο της «Η πολιορκημένη πόλις» (σελ. 158). Η Guy Chantepleure -Γκυ Σιαντεπλέρ είναι το λογοτεχνικό της ψευδώνυμο- ήταν η σύζυγος του γνωστού φιλέλληνα Γάλλου προξένου στα Γιάννενα Edgar Dussap και ήταν διεθνώς γνωστή για τα βιβλία της. Η Guy Chantepleure έζησε κι αυτή την αγωνία της πολιορκίας των Ιωαννίνων και συμμερίστηκε τον ανθρώπινο πόνο Ελλήνων και Τούρκων «Αξιολογώντας αντικειμενικά την κατάσταση με διεισδυτικό μάτι κατώρθωσε με σπάνια δύναμη» να την περιγράψει στο βιβλίο της «Η πολιορκημένη πόλις», το οποίο εκδόθηκε στο Παρίσι το 1913 και τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο της Γαλλικής Ακαδημίας το 1914. Άκρως εκλεκτικά παρατίθεται ένα «χρονικό» με τα «δρώμενα» στην πόλη, αλλά με αποσπάσματα από το βιβλίο της.
• Οκτώβριος 1912: Με φίλους Γιαννιώτες το ζεύγος Dussap, ένα απόγευμα πηγαίνει σʼ ένα αμπέλι έξω από τα Γιάννενα για να γευτούν τα σταφύλια, κι ενώ έδυε ο ήλιος: «Εσιωπώμεν. Τότε κάποιος φίλος -ο οποίος μας είχεν οδηγήσει προς το μέρος εκείνο το άγριον αλλά και θαυμάσιο- μου έδειξε πέραν λόφων τινών μίαν μακράν κορυφογραμμήν φωτισμένην. Μου φαίνεται ότι την βλέπω ακόμη. Αι ακτίναι την εφώτιζαν όλην... ήτο χρυσή και ηκτινοβόλει. Μία φωνή σοβαρά με εν μειδίαμα μου είπεν: «Εκεί είναι η Ελλάς». Ενόμισα ότι άκουσα «Εκεί εινʼ ο ουρανός... ο Παράδεισος».
• «Βαρύ κάλυμμα χιόνος σκεπάζει τα Ιωάννινα και την λίμνην των... Κατά την δύσιν του ηλίου οι έμποροι και οι καφεπώλαι κλείουν τα καταστήματά των... Μετά δε τας επτά τα Ιωάννινα είναι πόλις έρημος πεθαμένη... Τι ερημία, τι σιωπή... Ουδείς κρότος ακούεται από τα σπίτια... Εις τας οδούς... ακούονται πυροβολισμοί».
• «Πολυάριθμοι πληγωμένοι μεταφέρθηκαν στα Γιάννενα, όπου και νοσηλεύονται: «Οι τραυματίαι (Τούρκοι) αξιωματικοί νοσηλεύονται ως επί το πλείστον εις το Κουραμπά το τουρκικόν νοσοκομείον των Ιωαννίνων... εις το μέσον ενός ωραίου κήπου δεσπόζοντος μιας λίμνης... Το ελληνικόν νοσοκομείον είναι εις ολιγώτερον ωραίαν θέσιν, αλλά φωτεινόν, καθαρόν και καλώς διασκευασμένον!.. Πολιτικοί ιατροί Έλληνες προσεφέρθησαν να περιποιούνται με πολλήν αφοσίωσιν Τούρκους, τους ανθρώπους αυτούς τους ξένους, οι οποίοι καθώς μου έλεγεν απλούστατα και με καλωσύνην ο χειρούργος Ρέκκας, δεν είναι πλέον εχθροί, επειδή υποφέρουν».
• «Οι αντίπαλοι μάχονται εις απόστασιν τριάκοντα χιλιομέτρων από των Ιωαννίνων... ήκουσα πυροβολισμούς. Πλησίον της εκκλησίας του Περιλέφτη, επί του λόφου, όπου όταν ήτο φθινόπωρον ήνθιζον τόσα άγρια ηλιοτρόπια... εις την θέσιν ταύτην προ ολίγων ημερών εις ιερεύς εδολοφονήθη μόλις εισήρχετο εις τον περίβολον ο οποίος περιτοιχίζει την εκκλησίαν, επί της θύρας φαίνονται ακόμη τα ίχνη των σφαιρών». Το στρατοδικείον εργάζεται συνεχώς... Οι επίσημοι δικηγόροι, ιατροί, έμποροι της πόλεως εφυλακίσθησαν, χωρίς να είναι γνωστή η αιτία της φυλακίσεώς των... Χωρικοί καταδικασθέντες υπό του στρατοδικείου εκρεμάσθησαν εις τα δένδρα των δρόμων. Οθωμανίδες επήγαν εκεί ησύχως με τα παιδιά των διά να απολαύσουν το θέαμα αυτό...».
• «...Οι Τούρκοι παντού κατετροπώθησαν! Εις την Θεσσαλονίκην... εις τας Σαράντα Εκκλησίας... εις το Κουμάνοβον... εις το Μοναστήρι...».
• Δεκέμβριος 1912: Τα ελληνικά στρατεύματα κατέλαβαν τα Πεστά, κατέχουν το Ροβιλιαστό... Τώρα το Μπιζάνι κροτεί... σαρώνει τα πέριξ διά των βλημάτων του... Το κέντρο του ελληνικού στρατού είναι απέναντι του φρουρίου, ενώ αι δύο πτέρυγες αναπτύσσονται δεξιά και αριστερά. Μάχονται με λύσσαν».
• 20 Φεβρουαρίου 1913: «Ο Έλλην Διάδοχος παρήγγειλεν εις τον Εσσάτ Πασσάν ότι η πόλις έπρεπε να παραδοθή άνευ όρων...».
• 21η Φεβρουαρίου 1913. «...Αυγή νέα... αυγή ιστορική!.. η πόλις που εκοιμήθη Τουρκική και Οθωμανική εξύπνησεν Ελληνική και Χριστιανική!.. ...Τότε ηκούσθη η απερίγραπτος φωνή της απελευθερώσεως, ο ίλιγγος του ενθουσιασμού, μια χαρά αφελής, χαρά όλως διόλου νέα, η οποία μόλις εν τούτοις με ένα μεθυστικόν ενθουσιασμόν... επίστευε. ...Είδα την πρώτην χαράν του λαού των Ιωαννίνων... Την είδα εις τον δρόμον... Η στιγμή αυτή υπήρξε μοναδική, στιγμή περί της οποίας αι γραμμαί αύται δεν δύνανται παρά πολύ αμυδράν ιδέαν να δώσουν... αλλά της οποίας την συγκίνησιν θα ενθυμούμαι πάντοτε... Όλοι έκλαιαν, εγελούσαν, ενηγκαλίζοντο αλλήλους... Τρελλά με λυγμούς εις την φωνήν, με μανίαν ή με έκστασιν εφώναζαν: «Ζήτω η Ελλάς, Ζήτω ο Ελληνικός στρατός, Ζήτω ο Διάδοχος Κωνσταντίνος».
• «Ιωάννινα 1/14 Μαρτίου: Επιμνημόσυνος δέησις εψάλη εις την Μητρόπολιν διά τους νεκρούς του πολέμου... Εις το μέσον... εν Κενοτάφιον είχε στηθή το οποίον εστόλιζαν αι μεγάλαι πτυχαί της Ελληνικής σημαίας... Η δέησις ήτο συγκινητική... Ο κατωτέρω διάλογος επισήμων. Ένα μικρό παιδάκι λυπείται διότι τα γλυκά χρώματα του έθνους δεν καλύπτουν παρά μόνον κατά το ήμισυ το θλιβερόν μαύρο πράγμα το οποίον αναπαριστά τον θάνατον. Με πολλήν αφέλειαν λέγει εις την μητέρα του:
- Η σημαία είναι πολύ μικρή, δεν σκεπάζει όλους τους πεθαμένους...
Η μήτηρ απαντά:
- Η σημαία είναι πολύ μεγάλη... Δεν ξέρεις ακόμη... Είναι αρκετά μεγάλη, διά να σκεπάζη τους πεθαμένους... και τους ζωντανούς ακόμη... Μας σκεπάζει όλους!..
Οι δύο ομιληταί ήσαν άνθρωποι του λαού, καθώς μου είπαν».
.............................................

Ένα σχόλιο στον Ηπειρωτικό Αγώνα της Τρίτης 23 Φεβρουαρίου 2010
Πολιορκημένα Γιάννενα
Διάβασα το βιβλίο «Τα Ιωάννινα πολιορκημένα» που έγραψε η σύζυγος του Γάλλου προξένου στα Γιάννενα Γκυ Σαντεπλέρν από τις εκδόσεις της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών σε μετάφραση Γ. Τσοκόπουλου. Μου έκανε εντύπωση ο τρόπος που περιγράφει την πόλη μας και τους Γιαννιώτες η Γαλλίδα συγγραφέας. Γράφει για τα σπιτάκια με την πέτρα, για τα αμπέλια και τα σταφύλια που όμοια δεν είδε πουθενά. Για τους Γιαννιώτες που είναι ονειροπόλοι, οραματιστές με διάπυρο την αφοσίωση στην πατρίδα, που έχουν διακαή πόθο να αποτινάξουν το ζυγό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Γράφει πρωτόγνωρα πράγματα.

Το βιβλίο στα Γαλλικά

La ville asiegiee

View more presentations from Stergios.

37 χρόνια από την ταράτσα της Νομικής, Φλεβάρης 1973.

37 χρόνια μετά τα γεγονότα της εξέγερσης της Νομικής, η Παραπολιτική δημοσιεύσει σήμερα μαρτυρίες των ανθρώπων που έζησαν εκείνη την ταραγμένη περίοδο.

Γράφει ο Ξενοφών Γιαταγάνας

Μου ζητήσατε να καταθέσω τη μαρτυρία μου. Πριν απ’όλα πρέπει να πω ότι δεν ήμουνα παρών στα γεγονότα αυτά. Βρισκόμουνα στο Παρίσι, όπου είχα πάει, με χίλια ζόρια, για να συνεχίσω σπουδές. Ημουνα όμως μέλος του ΚΣ της Κομμουνιστικής Οργάνωσης Σπουδαστών (ΚΟΣ του ΚΚΕ εσωτερικού) και του ΚΣ του Ρήγα Φεραίου και είχα, επομένως, άμεση και συνεχή επαφή με τους συντρόφους στην Ελλάδα. Είχα επίσης ενεργή συμμετοχή σε προηγούμενες δράσεις που προετοίμασαν, κατά τη γνώμη μου, την φοιτητική εξέγερση που ακολούθησε. Υπήρξα αντιπρόεδρος της Ελληνοευρωπαϊκής Κίνησης Νέων (ΕΚΙΝ) και ιδρυτικό μέλος του Ελευθέρου Θεάτρου (ΕΘ).
Τα τέσσερα πρώτα χρόνια της δικτατορίας, μέχρι το 1971, η οργανωμένη αντίσταση παράπαιε Οι δυναμικές ενέργειες, κυρίως του Ρήγα Φεραίου, ήταν σποραδικές και αναποτελεσματικές, ενώ οι μαζικές συλλήψεις τρομοκρατούσαν τον κόσμο που κρατιόταν μακριά από την οργανωμένη πάλη. Οι μαζικότερες και σημαντικότερες εκδηλώσεις της εποχής ήταν όσες είχαν «νόμιμο» χαρακτήρα καταγγέλλοντας συγχρόνως, άμεσα ή έμμεσα, το στρατιωτικό καθεστώς: η κηδεία του Γ. Παπανδρέου και του Γ. Σεφέρη, οι δραστηριότητες της ΕΚΙΝ (που διαλύθηκε από την αστυνομία το 1972), οι παραστάσεις του ΕΘ, τα «Δεκαοκτώ Κείμενα» και τα «Νέα Κείμενα», η έκθεση του Βλάση Κανιάρη με τα γαρύφαλλα στο γύψο, κλπ.
Πολιτική μας επιλογή και βασικό μας μέλημα υπήρξε τότε η οργάνωση του φοιτητικού κινήματος σε νόμιμη βάση, με......συγκεκριμένα αιτήματα (κατάργηση των διορισμένων συμβουλίων και εκλογές) και δυνατότητα ανοιχτής εκδήλωσής του μπροστά στα μάτια όλων των σπουδαστών και της κοινωνίας γενικότερα.
Οι ΦΕΑ, στις οποίες συμμετείχαν και πολλοί ανένταχτοι και από άλλους ορίζοντες δημοκρατικοί φοιτητές, υπήρξαν υλοποίηση αυτής της επιλογής και τα γεγονότα της Νομικής πρώτη μαζική τους έκφραση με κορυφαία εκδήλωση τη μετά από μερικούς μήνες εξέγερση του Πολυτεχνείου. Πιστεύω ότι τα γεγονότα εκείνα, αποτέλεσαν απόρροια της μαζικής, νόμιμης έκφρασης του φοιτητικού κινήματος και προάγγελο της κορύφωσής του που μπορεί, σε μια πρώτη φάση, να οδήγησε σε σκλήρυνση της χούντας, αλλά κατέληξε εν συνεχεία στην αποσταθεροποίησή της και τελικά στην πτώση της, μετά και τα τραγικά συμβάντα στην Κύπρο. Τα γεγονότα της Νομικής ήταν μια απτή απόδειξη του τί μπορεί να πετύχει ένα συντεταγμένο, ενωτικό φοιτητικό κίνημα, με ρεαλιστικούς στόχους που κινητοποιούν την κοινωνία και όραμα που ενώνει την πλειοψηφία των πολιτών.
Είμαι υπερήφανος για ό,τι κάναμε τότε και για τη μικρή συμβολή μου. Και θλίβομαι σήμερα όταν βλέπω το σπουδαστικό κίνημα κατακερματισμένο, ανίκανο να εκλέξει ενιαία εκπροσώπηση, με κάποια τμήματά του να καταστρέφουν τη δημόσια περιουσία πανεπιστημίων και σχολείων και άλλα να κρεμάνε πολύχρωμα κουρέλια στις προσόψεις των κτηρίων με ανούσια παραταξιακά συνθήματα που δεν ενδιαφέρουν παρά τις αποστεωμένες και γραφειοκρατικές πελατείες τους.
Κάποιοι μπορεί να σκεφτούν ότι γέρασα και έγινα συντηρητικός, αλλά έτσι αισθάνομαι και πολύ φοβάμαι ότι έχω δίκιο.

Η συνέχεια στην Παραπολιτική
................................................................

Ανήμερα 21 Φλεβάρη 1973 ο Παπαδόπουλος ήταν στην κεντρική πλατεία των Ιωαννίνων για την παρέλαση του εορτασμού της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων το 1913.

Από την ταράτσα της Νομικής στην Αθήνα λίγοι φοιτητές και φοιτήτριες έστειλαν μήνυμα στην Λεφτεριά και στη Δημοκρατία να μην αργούν μιά και είχε φλεβαρίσει.

Ο Παπαδόπουλος δεν θα ρχόταν ποτέ, ξανά στα Γιάννενα .....

Οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες: Το κίνημα του Ναυτικού τον Μάη του 1973, το "δημοψήφισμα" του καλοκαιριού με το οποίο ο Παπαδόπουλος γίνεται "Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας" το ξήλωμα της στρατιωτικής κυβέρνησης και η αντικατάστασή της με την ¨κυβέρνηση" Μαρκεζίνη, η εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβρη του 1973, το πραξικόπημα Ιωαννίδη 25 Νοεμβρίου 1973, το προδοτικό πραξικόπημα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας εναντίον του Αρχιεπισκόπου και Εθνάρχη Μακάριου 15 Ιουλίου 1974, η εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο 20 Ιουλίου 1974, η πτώση της χούντας, η επιστροφή του Καραμανλή 24 Ιουλίου 1974, οι πρώτες ελεύθερες εκλογές 17 Νοεμβρίου 1974, το Δημοψήφισμα της κατάργησης της Βασιλείας στην Ελλάδα .... τα επόμενα είναι πιο γνωστά...

Το δεύτερο τεύχος της ξαστεριάς κυκλοφόρησε τον Απρίλη '73, λίγο μετά τον Φλεβάρη της Νομικής
(κορόιδο είσαι Τούντα που πήγες με τη Χούντα-
- Μαύρα κόκινα κιτρινα μπλε τα ματακια μου καλέ
αν δεν βγω από την Ασφάλεια μανούλα μου να το ξέρεις θα πεθάνω-
Άλλος για Χιο τράβηξε και άλλος για Μυτιλήνη
και άλλος στη Σίνας τα στενά αίμα και δάκρυα δίνει-
σε παράφραση γνωστών τραγουδιών τςη εποχής)
Μηνιαία Σπουδαστική Επιθεώρηση
Όργανο της Φοιτητικής Ενώσεως Κρητών
Εκδότης - Διευθυντής Συντάξεως: Μανούσος Τσαφαράκης.

Ξαστερια

View more presentations from guest913466.